Eiwit en aminozuren

Eiwit en aminozuren

De volgende passage uit hoofdstuk 2 van Zakboek Diëtetiek heeft in de afgelopen jaren al veel discussie opgeleverd.

Is 1 gram eiwit hetzelfde als 1 gram aminozuren?

De termen aminozuur en eiwit worden door elkaar gebruikt in de literatuur. Dat levert verwarring op want 1 gram eiwit is niet hetzelfde als 1 gram losse aminozuren.

Aminozuren bevatten een molecuul water, deze verdwijnt wanneer ze aan elkaar worden gebonden tot eiwit.

Hoeveelheid stikstof en kcal blijven gelijk, echter het gewicht (mol massa) neemt af door verlies van H2O (water)!

Het gewicht van eiwit is dus minder dan de losse aminozuren opgeteld.

 

100g aminozuren = minder dan 100g eiwit, maar hoeveel minder?

Het antwoord hierop vind je in dit artikel uit 2011 van Hoffer:

 

Hoffer vergeleek in drie parenterale aminozuur producten (de aminozuursamenstelling verschilt per product) en kwam gemiddeld tot de volgende omrekenfactor:

Rekenvoorbeeld:

 

Hoe zit het met de Atwater factor?

De Atwater-factor staat voor de metaboliseerbare energie-inhoud. Gemiddeld gelden voor de macronutriënten de volgende Atwater factoren:

  • 4,0 kcal/g voor eiwit
  • 4,0 kcal/g voor koolhydraten
  • 9,0 kcal/g voor vet

Dit zijn gemiddelden. De Atwaterfactor van glucose = 3,69 kcal/g, die van sucrose = 3,96 kcal/g en van zetmeel = 4,12 kcal/g. De Atwater factor van alanine = 4,35 kcal/g en die van leucine = 6,52 kcal/g.

Uitgaande van 100g aminozuren = 83 g eiwit  en de gemiddelde Atwater factor van eiwit (4 kcal/g) komen we op een Atwater factor van aminozuren van 4 / 1,2 = 3,3 kcal/g

 

Hoe bereken ik de hoeveelheid eiwit met stikstof?

De hoeveelheid stikstof uit de ingrediëntendeclaratie is ook te gebruiken voor het berekenen van de hoeveelheid eiwit in het product. Stikstof wordt dan vermenigvuldigd met 6,25. Let op, dit is ook een gemiddelde waarde! Aminozuren variëren in aantal stikstofatomen. Elk aminozuur heeft een andere omrekenfactor voor stikstof naar eiwit.

Wat betekent dit voor de praktijk?

In de praktijk is het belangrijk om goed bij de voedingswaardetabel van de voeding te kijken of het is weergegeven in eiwit of in aminozuren. Drie voorbeelden:

Baxter, Clinimix:

Twee liter voeding bevat 85 gram aminozuren bevat. Dat is zo om te rekenen naar eiwit: 85 /1,2 = 70,8 gram eiwit.

Als de hoeveelheid eiwit wordt berekend met het stikstofgetal wordt dit: 14 x 6,25 = 87,5 gram eiwit

 

 

 

 

Fresenius, kabiven:

Voor deze voeding geldt dat 1026 ml 34 gram aminozuren bevat. Dat is gelijk aan 34 / 1,2 = 28,3 gram eiwit

Als de hoeveelheid eiwit wordt berekend met het stikstofgetal wordt dit: 5,4 x 6,25 = 33,8

 

 

 

 

B-Braun, Nutriflex Lipid

Voor deze voeding geldt dat 1000 ml 56 gram aminozuren bevat. Dat is gelijk aan 56 / 1,2 = 46,7 gram eiwit

Als de hoeveelheid eiwit wordt berekend met het stikstofgetal wordt dit: 8 x 6,25 = 50

 

 

 

Opvallend is dat de berekening op basis van stikstof niet overeenkomt met de berekening op basis van aminozuren, veroorzaakt door het gegeven dat de vermenigvuldigingsfactor een gemiddelde waarde is en de werkelijke hoeveelheid stikstof verschilt per aminozuur. De verschillen zijn fors en klinisch relevant.

Conclusie

Eiwit en aminozuren zijn niet gelijk.

Om 1 gram eiwit te leveren moet je 1,2 gram aminozuren gebruiken; 1 gram aminozuren levert maar 0,83 gram eiwit.

Als je de aminozuurbehoefte wilt berekenen kan je een aanbeveling van 1.0-1.8 g aminozuren/kg hanteren. De ESPEN richtlijn parenterale voeding op de IC uit 2009 doet op pagina 9 de aanbeveling van 1,3-1,5 gram aminozuren/kg.

De omrekening van de gebruikelijke eiwitaanbeveling van 0.8-1.5 g eiwit/kg aanbeveling naar aminozuren of de berekening van de hoeveelheid eiwit uit het stikstofgetal uit de ingrediëntendeclaratie is mogelijk maar kent een grote foutmarge.

Het is belangrijk te realiseren dat er natuurlijke variatie is in de gewichten van de verschillende aminozuren. De bovenstaande getallen zijn gemiddelden.

De meest eenvoudige en nauwkeurige methode is om bij parenterale voeding te rekenen met een voedingsdoel uitgedrukt in gram aminozuren. Zo kan de ingrediëntendeclaratie van de fabrikant gevolgd worden en hoeft er niet extra te worden gerekend.

 

Auteurs: dr.ir. Hinke Kruizenga, dr.ir. Peter Weijs en ir. Suzanne ten Dam, afdeling Diëtetiek & Voedingswetenschappen VUmc

 

Meet de impedantie!

Meet de impedantie!

DPG: actueel en internationaal

DPG: actueel en internationaal

Fact sheets en casuïstiek

Fact sheets en casuïstiek

Scholingen

Scholingen